Sunday, May 15, 2011

දයාබර දරුවනි, සීලයේ අගය තේරුම් ගන්න

දයාබර දරුවනි, සීලයේ අගය තේරුම් ගන්න

ජයසුමනා ද සිල්වා රොබට්සන්

පින්වත් දරුවෙනි. අන් සතුදේ සොර සිතින් ගැනීමෙන් වැළකීමද මේ හා සමානව පරහිතකාමි ආකල්පයකි. කුඩා අවධියේ පටන් මාගේ දයාබර හික්‍ෂාකාමි දරු කැල පිරිසුදු චරිතයක් ගොඩනගා ගැන්මට අතිශයින්ම පරික්‍ෂාකාරී විය යුතුයි. මෙමගින් තමාට මෙන්ම, අනෙකාට ද මුළු මහත් සමාජයට ද සෙතක් වේ. ශාන්තියක් වේ. පවට ලජ්ජා භය ඇතිකර ගැන්ම, චරිත පාරිශුද්ධියට මග පෙන්වන්නකි.

මගේ දයාබර පින්වත් දරුවනි, දිනක් එක් දේවතාවෙක් ඔබගේ මහා කාරුණික, අමාමෑණි, තුන් ලෝකාග්‍ර, ශාන්තිනායක ලොව්තුරා සම්මා සම්බුදු රාජෝත්මයාණන් වහන්සේ හමුවට පැමිණ , එකත්පස්ව සිට මෙවැනි ප්‍රශ්නයක් විචාළේය. “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මහලුවිය දක්වා කෙනෙකුගේ යහපත උදෙසා පවත්නේ කුමක්ද?

“දිව්‍ය පුත්‍රය, මහලු විය දක්වා ශීලයම කෙනෙකුගේ යහපත පිණිස පවත්නේය යනු බුදුපියාණන් වහන්සේ දිව්‍ය පුත්‍රයාට දුන් පිළිතුර විය.

පින්වත් දරුවෙනි, මෙසේ, මහලු විය දක්වා ශීලය කෙනෙකුගේ යහපත පිණිස පවත්නේ්යැයි අපගේ ශාන්තිනායක සම්මා සම්බුද්ධොත්මයාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දේ කුමක් නිසාද? ලොව පවත්නා සෑම දෙයක්ම කලින් කලට කාලානුරූපව, දේශානුරූපව මිනිස් සිතුවිලිවලට අනුරූපව, වයස් සීමාවන්ට අනුරූපව වෙනස් වේ. මාගේ භාග්‍යවත් ළමා ළපටීන්ද දන්නා පරිදි, ළදරුවා ගන්නා ආහාරය තරුණයෙකුට ද, තරුණයා ගන්නා ආහාරය මහලු වියේ පසුවන කෙනෙකුට ද සුදුසු නොවේ. එමෙන්ම ඇඳුම් සම්බන්ධයෙන් ද, කථා විලාසය, ගමන් ගන්නා ආකාරය, යනාදිය ද තත්ත්වය එසේමය. එහෙත් දයාබර දරුවෙනි, හැම කලට හා හැම අවධියටම ශීලය එකසේ වැදගත් වේ. එබැවින් ඔබගේ මහා කාරුණික ශාස්තෘවරයාණන් වහන්සේ, මහලු විය දක්වා ශීලය උචිතවේ යැයි එම දේවතාවාට මහා කරුණාවෙන් පෙන්වා වදාරා ඇත.

පින්වත් දරුවෙනි, මහානාම ශාක්‍ය පුත්‍රයාගේ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු වශයෙන්, අපගේ තථාගත සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනාකොට වදාරා ඇත්තේ, තිසරණ සරණ යෑමෙන් බුදු සසුනේ උපාසක යන ගරු නාමය ලබන තැනැත්තා සිල්වත් වීමෙන්ම මහා උපාසකයෙකු වන බවයි.

බෝසත් ළමා ළපටියනි, කෙනකු සිල්වත්වීමට නම් අඩු ගණනේ පංච ශීලයෙහි පිහිටා සිටිය යුතු වේ. සත්ව හිංසාවෙන, සොරකමින්, කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් බොරු කීමෙන් හා සිහිල් විකල් කරන මත්ද්‍රව්‍යවලින්ද වැළකීම යනු පංච ශීලයෙහි පිහිටා සිටීමයි. පන්සිල් ආරක්‍ෂා කිරීමයි. බොරු කීම හැරුණු විට පරුෂ වචනයෙන් කේලාම් කීමෙන් හා හිස් වචන කථා කිරීමෙන් වැළැකීම මගින් කුඩා ඔබට වචනයෙන් සංවර විය හැක. සීලය යනු හික්මීම හෙවත් සංවරවීමයි. වචනයෙන් සංවරවීම වාචසික ශීලයෙහි පිහිටා සිටීම වේ. දයාබර දරුවෙනි, මෙසේ කයින් හා වචනයෙන් සංවරවීම ඔබ ගත කරන දැහැමි ජීවිතය ඉදිරියේ සීලානුස්සති භාවනාව වැඩීමට උපයෝගි කරගත හැකිය. සෑම සුගන්ධයක්ම අබිබවා ශීල සුගන්ධයම දස දිසා වෙහිම පැතිර යන බව මාගේ පින්වත් දරුවන් අසා කියවා තිබෙනවා නේද? අපගේ පූජනීය ග්‍රන්ථ රත්නයක් වන ධම්මපදයෙහි සඳහන් වන

“චන්දනං නගරං වාපි

උප්පලං අථ වස්සති

එතෙසා ගන්ධ ජාතානං

සීල ගෙන්‍ධා අනුත්තරො”

යනු බුදු මුවින් ප්‍රකාශිත අනර්ඝතම දේශනයකි.

මාගේ භාග්‍යවත් බෝසත් ළමයිනි, කයින් හා වචනයෙන් සිල්වත් වූ සංවරවූ තැනැත්තා කෙරෙන් නිතරම ප්‍රකට වන්නේ කරුණාව හා මෛත්‍රියයි.අවිහිංසාව ඇති තැන කරුණා, මෛත්‍රි ගුණ පෙරදැරිව පවතී. පස්පවින් වළකින තැනැත්තා තම ඇසුරට පැමිණෙන මිතුරාට සැනසුමක් ලබාදෙයි. සෙතක්ම සලසයි. කරුණා පෙරදැරිව ඔහු රැක බලා ගනියි.මේ වනාහි සත්පුරුෂයාගේ කලණ මිතුරාගේ ගති ලක්‍ෂණ වේ. මේ වනාහි කල්‍යාණ මිත්‍රයෙකු හඳුනාගත හැකි මිනුම් දණ්ඩයි.

සැදැහැවත් ළමා ළපටියනි, ඔබගේ ශාන්තිනායක මහා කාරුණික තුන්ලෝකාග්‍ර වූ ලොවුතුරා බුදු අමාමෑණියන් වහන්සේ මහා කරුණාවෙන් , මහා ප්‍රඥාවෙන්, මහා අනුකම්පාවෙන් යුතුව අප සැම වෙනුවෙන් දේශනා කොට වදාරා ඇත්තේ

’ සබ්බේ තසන්ති දණ්ඩස්ස

සබ්බෙ සං ජීවිතං පියං

අත්තානං උපමං කත්වා

න හනෙය්‍ය නඝාතයෙ”

සෑම සත්ත්වයෝම දඬුවමට බියවෙත්, මේ සැමටම ජීවිතය පි‍්‍රයය. මෙසේ තමන් හා උපමාකොට හිංසාවෙන් වැළකීම වටනේය.

පින්වත් දරුවෙනි. අන් සතුදේ සොර සිතින් ගැනීමෙන් වැළකීමද මේ හා සමානව පරහිතකාමි ආකල්පයකි. කුඩා අවධියේ පටන් මාගේ දයාබර හික්‍ෂාකාමි දරු කැල පිරිසිදු චරිතයක් ගොඩනගා ගැන්මට අතිශයින්ම පරික්‍ෂාකාරී විය යුතුයි. මෙමගින් තමාට මෙන්ම, අනෙකාට ද මුළු මහත් සමාජයට ද සෙතක් වේ. ශාන්තියක් වේ. පවට ලජ්ජා භය ඇතිකර ගැන්ම, චරිත පාරිශුද්ධියට මග පෙන්වන්නකි.

එමෙන්ම ශාරිරික මානසික නිරෝගී බව වගා වර්ධනය කරන්නකි මනා සිහි බුද්ධියට බාධා කරන්නා වූ මත්ද්‍රව්‍ය පරිහරණය කෙනෙකුගේ කායික මානසික පිරිහීමට මග පාදයි.

මෙසේ, කයින්, හා වචනයෙන් සංවරවීමට උත්සාහ කිරීම මාගේ සත්පුරුෂ, ගුණගරුක කුඩා දරුවනට අතිශය වැදගත් වේ. මුසාවෙන්, චාටු බසින්, අනෙකා රැවටීමට යොමුවන තැනැත්තා මුලින්ම රවටාගන්නේ තමාමය. අපිරිසිදු සිතින් ගලා එන වචනය මුසාවාදයක්ම වේ. ඵරුස වචනයක්ම වේ. කේලම බසක්ම වේ. හිස් වදනක්ම වේ. පහන් සිත ශ්‍රද්ධා සම්පන්න සිත මුල් කරගෙන, මනසිකාරය පිහිටුවා ගලා එන වදන් මටසිලිටු වේ. කර්ණ රසායන වේ. සමගිය වඩන සුලුවේ. අර්ථවත් වේ. සත්‍යයම වේ. මෙසේ කාය සංවරය හා වචී සංවරය මගින් ලැබෙනුයේ සැපයක්ම වේ.

‘මනසා චෙ පසන්නෙන

භාසතිවා කරොතිවා

තතො නං සුඛ මත්වෙති

ඡායාව අතපායිනී’

දයාබර දරුවෙනි. ඔබ සැමදෙන කය වචන, දෙක සංවර කර ගනිමින්, ශීලයෙන් පරිපූර්ණ වී මෙවන් සීල සුගන්ධයෙන් ජීවිතය ප්‍රබෝධමත් කරගනිමින් ප්‍රඥාව නමැති ආලෝකය කරා ගමන් කිරීමට උත්සුක වන්න. එම වටිනා අරමුණ සාක්ෂාත්කර ගැනීම සඳහා මාගේ ශ්‍රද්ධා සම්පන්න පින්වත් දරු කැලට සම්මා සම්බුදු සරණයි!

Saturday, May 14, 2011

ධර්මාවබෝධයට කැමති වෙමු

ධර්මාවබෝධයට කැමති වෙමු

ධර්මය අවබෝධ කරගැනීමේ කැමැත්ත අපි ලඟ තියෙන්ට ඕනැ. ධර්මාවබෝධ කිරීමේ කැමැත්ත නැත්නම් අපේ හිත පිරිසිදු කරගන්ට අපිට කැමැත්තක් ඇතිවෙන්නෙ නෑ. එතකොට හිතේ තියෙන අපිරිසිදු දේවල් ම වැඩි වෙලා යන ආකාරයට කටයුතු කරනව.

යමෙක් තුළ ධර්මාවබෝධය පිණිස උවමනාව නැත්නම් කැමැත්ත නැත්නම්, එයාට ධර්මාවබෝධය පිණිස උපකාර ලැබෙනකොට ඒ උපකාර සතුටු සිතින් පිළිගන්නවද? පිළිගන්නෙ නෑ. ධර්මාවබෝධය පිණිස කැමැත්ත තියෙන කෙනෙක් ඉන්නවා නම්, ඒ කැමැත්ත තියෙන කෙනා ධර්මාවබෝධය පිණිස උපකාර ලැබෙනකොට සතුටු සිතින් ඒව පිළිගන්නව. එතන තමයි අපි තේරුම්ගත යුතු දේ.

ධර්මාවබෝධය පිණිස උපකාර ලැබෙද්දී ඒ උපකාර සතුටු සිතින් පිළිගන්ට බැරි නම්, හිතට ඒක වදයක් නම්, හිත එයින් පෙළනව නම්, තේරුම්ගන්ට ඕනැ "මගේ හිත ධර්මාවබෝධය පිණිස පිහිටල නෑ, ධර්මාවබෝධයට කැමැත්ත ඉපදිලා නෑ, හිත වෙන කොහේද යන්නෙ" කියල.

ධර්මාවබෝධය පිණිස අවවාද දෙද්දීත්, ධර්මාවබෝධය පිණිස උපාකර කරද්දීත්, ධර්මාවබෝධය පිණිස උනන්දු කරවද්දීත්, යමෙක් තුළ සතුටක් එන්නෙ නැතුව එන්නෙ අකමැත්ත නම් එහෙම නැත්නම් තරහ, අමනාපය, අහිතවත් බව ම ඇතිවෙනවා නම්, පිරිස සමඟ අමනාප වෙන සිතුවිළි එනව නම්, හිත කෙලෙසන ස්වභාවයන් ඇතිවෙනව නම්, "මගේ හිත ධර්මාවබෝධය පිණිස පිහිටල නෑ, මගේ හිත ධර්මාවබෝධයට කැමැත්ත ඉපදිලා නෑ" කියල තේරුම්ගන්න.

තමන්ගෙ හිත ධර්මාවබෝධයට කැමැත්ත ඉපදිලා නැත්නම් ඒ හිත මඟින් තමාට යහපත සලසල දෙයි ද? නෑ. තමන්ට යහපත සලසන්නෙ නැත්නම් අනුන්ට යහපත සලසයි ද? නෑ. එතකොට තමාටත් අනුන්ටත් අහයපත පිණිස ම නේද අපි තුළින් යම් කටයුත්තක් කෙරුනොත් කෙරෙන්නෙ? ඒක ඉතා ම අනතුරුදායක යි.

ඒ නිසා හොඳට තේරුම්ගන්ට අපි අපේ ජීවිතය පරිවර්තනය කරගන්නෙ ඒ විදිහට කල්පනා කරල. ධර්මාවබෝධ කරන්ට උවමනා කරන අවවාද අනුශාසනා, උපකාර, දිරිගැන්වීම්, බහුල වශයෙන් ලැබෙද්දී ලැබෙද්දී, ධර්මාවබෝධයට කැමති කෙනෙකුගේ හිත සතුටට නේද පත්වෙන්ට ඕනැ? සතුටට යි පත්වෙන්ට ඕනැ. එයා ඒ පිරිස සමඟ ධාර්මිකව එකතු වෙන්ට ඕනැ.

එහෙනම් අපි ගැන මැනගන්ට හොඳ මිම්මක් මේක. ධර්මාවබෝධය පිණිස උපකාර, අනුග්‍රහ, උනන්දු කිරීම්, දිරිගැන්වීම් බහුල වශයෙන් ලැබෙද්දී අපේ හිත තුළ, හිත අපිරිසිදු කරන ධර්මාවබෝධයට බාධා කරන නිරයගාමී අකුසල් ම බලවත් වෙවී එනවා නම්, පිරිස සමඟ අකුසල සහගත විදිහට නම් මිශ්‍ර වෙන්නෙ, පිරිස සමඟ සංසිඳූනු ආකාරයට නෙවෙයි නම් මුණගැහෙන්නෙ, මුහුවෙන්නෙ, අපි එයින් මොකක් ද තේරුම්ගත යුත්තෙ? අපේ හිත ධර්මාවබෝධය පිණිස පිහිටල නෑ කියල යි. අපේ හිත තුළ ධර්මාවබෝධයට කැමැත්තක් ඇතිවෙලා නෑ. ඒකයි මේ එකිනෙකට පරස්පර දෙයක් සිද්ධ වෙන්නෙ.

එහෙනම් ඒ ආකාරයට අපේ හිත නිකෙලෙස් වීම පිණිස අවවාද ලැබෙද්දීත්, නිකෙලෙස් වීම පිණිස උපාකර ලැබෙද්දීත්, නිකෙලෙස් වීම පිණිස දිරිගැන්වීම් ලැබෙද්දීත්, අපේ හිත කෙලෙස් තුළට ම යනවා නම්, ඉරිසියාව, එකටෙක කිරීම, අහිතවත්කම, එකෙනෙකා කෙරෙහි දොස් දකින ස්වභාවය, ගුණ මකුකම, මේ ආදී අකුසල් ම අපේ හිත් තුළ බලවත් වෙනවා නම්, කැකෑරෙනවා නම්, ඉක්මනින් අපි ඒක හදා ගන්ට ඕනැ. ඉක්මනින් අපේ හිත යහපත් පැත්තට ගන්ට ඕනැ.

දැන් බලන්න දේවදත්තට ධර්මාවබෝධය පිණිස උපාකර ලැබුන, දිරි ගැන්වීම් ලැබුන, අනුග්‍රහයන් ලැබුන, ප්‍රමාණ රහිත තරම් උපාකර ලැබුන. ඒ ලැබෙද්දී ලැබෙද්දී උනත් එයා ධර්මාවබෝධය පිණිස ඒ උපාකර භාවිතා කළා ද? කළේ නෑ. ඒ උපකාර ලැබෙද්දී එයාට මොකද වුනේ? එයාගේ හිත තිබුනට වඩා අපිරිසිදු කරගත්ත. ඒකෙ විපාක විදිහට එයාට මොනවද ලැබුනෙ. ප්‍රමාණ රහිත වූ කර්කෂ දුක් විඳින්ට එයාට සිද්ධවුනා.

එහෙම වුනේ ඇයි ඒ? ධර්මාවබෝධයට කැමැත්තක් උපදවාගෙන තිබුනෙ නෑ. කැමැත්ත තිබුනා නම් එයාට මොන තරම් අනුග්‍රහ ලැබුන ද එතන? උපකාර ලැබුනෙ නෑ කියල කියන්ට බැහැ නේද? මහා උපකාර ලැබෙද්දී උනත් එයා ඒ මහා දුක් සහිත විපාකය උපදවා ගත්ත. කොතනද වරද්දා ගත්තෙ? ධර්මාවබෝධය පිණිස කැමැත්ත ඇතිකර ගත්තෙ නෑ. වෙනත් ළාමක දේවල් උදෙසා තමයි ඒ අයගෙ කැමැත්ත තිබුනෙ. ඒකෙ විපාක විදිහට තමයි ඒ බිහිසුනු, භයානක දුක් විපාක එයාට උරුම වුනේ.

ඉතින් කොයි කල වුනත්, එ කල වුනත්, මෙ කල වුනත්, අනාගතයේ දී වුනත්, යමෙකුට වැරදුනොත් වැරදෙන්නෙ කොතනින් ද? ඒ ධර්මාවබෝධය පිණිස කැමැත්ත නැත්නම්. උපකාර අවම වුනත්, උපකාර බහුල වුනත් ධර්මාවබෝධය පිණිස කැමැත්ත නැත්නම්, එයාට සුගතියවත් උපදවා ගන්ට අවස්ථාව ඉපදෙන්නෙ නෑ.

උපකාර අවම මට්ටමක තිබෙද්දී උනත් ධර්මාවබෝධයට කැමැත්ත තියෙනවා නම් එයා ධර්මය කරා යනව, ධර්මාවබෝධ කරනව, සසරින් නිදහස් වෙනව. ඒ නිසා ධර්මාවබෝධයට තියෙන කැමැත්ත කියන ඒ බලවත් කුසලය උපදවාගන්න. ඒ බලවත් සිත උපදවා ගත්තොත් ධර්මාවබෝධය කිරීමට තියෙන කැමැත්ත හොඳට උපදවා ගත්තොත්, මේ හිත් වල තියෙන නිරයගාමී අකුසල් ප්‍රහාණය කරගන්ට කාටත් පුළුවන්කම තියෙයි.

සියලු දෙනාටම තෙරුවන් සරණයි!

අපි අපි ගැන ම සොයා බලමු

අපි අපි ගැන ම සොයා බලමු

අපි ධර්මය පුරුදු කරනවා කියල විවිධ කටයුතු කරද්දී අකුසල් ප්‍රහාණය වීමක් වෙන්නෙ නැත්නම්, නොතිබුනු අකුසල් ඉපදෙනවා නම්, තිබුනු අකුසල් බලවත් වෙනවා නම්, අපි ධර්මය පුරුදු කරල නෑ. දැන් දේවදත්ත සිල් සමාදන් වුනා ද නැද්ද? සමාදන් වුනා. සමාදන් වූ සිල් පද රැක්කද නැද්ද? සිල් රැක්ක.

එයත් බණ ඇහුව ද නැද්ද? ඇහුව. එයා බණ කිව්ව ද නැද්ද? කිව්ව. අන් අයට සිල් සමාදන් කෙරෙව්ව ද නැද්ද? සමාදන් කෙරෙව්ව. ඊට පස්සෙ එයා පින්ඩපාතෙ වැඩිය ද නැද්ද? වැඩිය. ඊලඟට එයා භාවනා කළා ද නැද්ද? භාවනා කළා. එයා සක්මන් කළා ද නැද්ද? සක්මන් කළා. ධර්ම සාකච්ඡා කළා ද නැද්ද? කළා.

සමාධිය ඉපදුව ද නැද්ද? උපදවා ගත්ත. ධර්මය පුරුදු කරනවා කියල යමෙක් කරන්නා වූ කටයුතු එයා කරගෙන ගියා. නමුත් එයා ගියෙ කොහෙට ද? ප්‍රමාණ රහිත වූ කර්කෂ දුක් විඳින්ට එයාට සිද්ධ වුනා. ඒ නිසා ඒ ධර්මය පුරුදු කිරීම පිණිස කරන කටයුතු වල බාහිර පෙනෙන දේ පමණක් ප්‍රමාණවත් වෙන්නෙ නෑ.

බාහිරට පේනවා අපි සිල් සමාදන් වෙලා ඉන්නව. නමුත් අපේ අභ්‍යන්තරය තමයි සොයා බැලිය යුත්තෙ. අපි මේ ධර්මය පුරුදු කිරීම පිණිස කරන්නා වූ කටයුතු කරද්දී අභ්‍යන්තරයට මොකද වෙන්නෙ කියල බැලිය යුතුයි. බාහිරින් අපි බැලුවොත් අපිට පේන්නෙ ධර්මය පුරුදු කරනවා කියල යම් යම් කටයුතු කරනව කියල යි.

බාහිර පැත්ත තමයි අපි බලන්නෙ. බලනකොට පේනව, අහවලා මට දොස් කිව්ව, අහවලා මාව පිළිගත්තෙ නෑ. බාහිරින් බැලුවොත් පේන්නෙ ඕව. ඒක මේ වගේ, ගෙදර අහුමුලු බලන්නෙ නෑ කෙනෙක්. පාරෙ ගිහින් බලනව කුණු දාල ද කියල.

අල්ලපු වත්ත බලනව ගිහිල්ල. "අන්න පෙනෙයි ද ජරාව වල් බිහිවෙලා" කියල. එතකොට තමන්ගෙ ගෙදර දේ හොයල බලන්නෙ නෑ. මොකද වෙන්නෙ? මොහොතින් මොහොත, දවසින් දවස තමාගෙ නිවස කිළිටි වෙලා යනව. ඒ නිසා අපි තමාගේ නිවස ගැන සොයල බැලිය යුතු යි.

ඒ නිසා කව්රුත් තේරුම් ගන්න ධර්මාවබෝධය පිණිස වුවමනා කරන කටයුතු කරගෙන යන අතර සොයල බැලිය යුතුයි තමන්ගෙ හිත ගැනත්. හොයල බලන්ට ඕනැ තමන්ගෙ හිත තුළ කාමච්ඡන්දය තියෙනවද? බහුල වශයෙන් තියෙනව ද? තරහ, ව්‍යාපාදය හිතේ තියෙනවද බහුල වශයෙන් හිතේ තියෙනව ද? ඒ තරහ, ව්‍යාපාදයට හිත යටවෙලා තියෙනව ද? මේ විදිහට යි බලන්ට ඕනැ.

ථීනමිද්දය හිතේ තියෙනව ද? ථීනමිද්දය බලවත් ව තියෙනව ද? ථීනමිද්දයට යටවෙලා හිත තියෙනව ද? කියල බලන්න ඕනැ. එකටෙක කරන ස්වභාවය හිතේ තියෙනව ද? කියල බලන්න. ඒ ස්වභාවයට හිත යටවෙලා තියෙනව ද? බහුල වශයෙන් යටවෙලා තිියෙනව ද? කියල බලන්න. ඊරිසියාව හිතේ තියෙනව ද? බලන්න.

ඊරිසියාව බහුල වශයෙන් තියෙනව ද? බලන්න. ඊරිසියාවට යටවෙච්ච හිත තියෙනව ද? කියල බලන්න. අනුන්ගේ ඇද කුද හොයන ස්වභාවය හිතේ තියෙනව ද? කියල බලන්න. ඒ ස්වභාවයට හිත යටවෙලා තියෙනව ද? කියල බලන්න. ගුණ මකන ස්වභාවය හිතේ තියෙනව ද? බලන්න. ඒ ස්වභාවයට හිත යටවෙලා තියෙනව ද? බලන්න.

ඒ විදිහට තමන්ගෙ හිතේ මේ නිරයගාමී විදිහට හිත කෙලෙසන කිළිටි ස්වභාවයන් තියෙනව ද? කියල විමසල බලන්න. එහෙම විමසල බලමින් ඒවා බැහැර කරගැනීම පිණිස කැමැත්ත උපදවාගෙන කටයුතු කරන්න. දැන් ඔබ විමස විමසා බලන්නෙ ඔබගෙ හිත ගැන නේද? ඔබගෙ හිත තුළ ම තියෙන කිළිටි ස්වභාවයන් ගැන විමස විමසා බලනව. බලමින් ඒව බැහැර කරගන්ට කටයුතු කරනව.

එතකොට කලක් ඒ විදිහට කටයුතු කරමින් යනකොට ඔබට මොකක් ද තේරෙන්නෙ? ආරම්භයේදී ඔබට තේරෙයි තමන්ගෙ හිතේ ඊරිසියාව තියෙනව. එකටෙක කරන ගතිය තියෙනවා. ආඩම්බරය තියෙනවා. ඇද හොයන ගතිය තියෙනවා තේරෙයි. තරහ, වෛරය, ඊරිසියාව මේව තියෙනව තේරෙයි.

එතකොට මේ අකුසලයන් අඳූනගෙන බැහැර කරගැනීම පිණිස කටයුතු කරන කෙනා ඒ ආකාරයෙන් කලක් කටයුතු කරගෙන යනකොට එයාට තේරෙයි දැන් මගේ හිතේ තරහ නෑ, ඊරිසියාව නෑ, එකටෙක කරන ස්වභාවය නෑ, ගුණමකුකම නෑ කියල. ඒ කෙලෙස්, කිලිටි ස්වභාවය දැන් තමන්ගෙ හිත තුළ නෑ කියල එයාට තේරෙන කලක් එනව. එතකොට තමන්ගෙ හිත තුළ කිලිටි නෑ කියල තෙරෙනකොට එයා තුළ සතුටක් ඉපදෙයි ද? කණගාටුවක් ඉපදෙයි ද? සතුටක් ඉපදෙයි.

එතකොට මේ කෙලෙස් දුරුවීම එකපාරට වෙනව ද? එකපාරට වෙන්නෙ නෑ. කලක් යයි මේකට. කලක් ගත වෙද්දී ඒ අකුසල් දුරුවෙන්ට නම් එයා සෝදිසි කර කර බලන්න ඕනැ නේද? සෝදිසි කර කර බැලුවෙ නැත්නම් එයාට හොයන්ට පුළුවන් ද? හොයන්ට බෑ. ඒ නිසා මේ පිටස්තර ලෝකයට එබිකම් කරන්ට එපා. වැඩක් නෑ. තමන්ගෙ හිත කිලිටිවෙන එකමයි වෙන්නෙ.

අනුන්ගෙ කුණු ගොඩවල් පහුරුගාන අය බවට පත්වෙන්ට එපා. එතකොට තමන් කිලිටි වෙනවද? නැද්ද? කිලිටි වෙනව. තමන්ගෙ කිලිටි ගැන හොය හොයා බල බලා ඒව බැහැර කරගන්ට කල්පනා කරන්න. එතකොට යම් කලකදී මේ කාටත් ඒ කිලිටි බැහැර කරගෙන පිරිසිදු සිත් ඇති අය බවට පත්වෙන්ට පුළුවන්.

සියලු දෙනාටම තෙරුවන් සරණයි!

පින්වත් නාවලපිටියේ අරියවංශ හිමිපාණන් විසිනි.

‘මේ ගෞතම බුද්ධ රාජ්‍යයයි’….. මේ සුන්දර වදන් පෙළ සිතෙන විට පවා කොයිතරම් ප්‍රබෝධයක්, ශ්‍රද්ධාවක් හිතේ ඇති වෙනව ද… ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ අංගීරස වූ ඒ භාග්‍යවත් අරහත් ගෞතම බුදුරදුන්ගේ සම්බුදු සසුනේ පහස ලබන්නට තරම් අපි වාසනාවන්ත වුනා. ඒවා මේ ආවාට ගියාට සිද්ධවෙන දේවල් නෙවේ….. පිං බලයෙනුයි ඒ දේවල් ඒ විදියට වෙන්නේ. ඉතින් ඒ ආශ්චර්යමත් මනුෂ්‍යරත්නය අපට දායාද කළ ඒ අති උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මය කොතරම් නම් සුන්දර ද…… සත්‍යවාදී ද…. කොතරම් නම් ස්වාක්ඛාත ද…….. අපේ බුදු පියාණන් වහන්සේ අප ගැන කොයිතරම් නම් අනුකම්පාවෙන් ද මේ දේවල් අපට දායද කළේ…..

මේ මිහිතලය මත එදා මෙදා තුර, කාලයේ වැලිතලා වලින් සැඟව ගිය සුන්දර අතීතයක යටගියාව අනාවරණදස්සී වූ අප මුණීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් අපට කියා දෙනු ලැබුවා. ඒ පහුගිය කල්ප 91 තුළදී මේ තුන්ලොවම තම ණැන පහන් ආලෝකයෙන් ඒකාත්මික කළ අසිරිමත් මහා පුරුෂෝත්තමයින් හයදෙනෙකු ගැන. ඒ මේ මිහිමත වැඩ සිටි තවත් අසමසම බුදුවරුන් හයනමක් ගැන……

ඉතින් ඒ කල්ප අනූ එකක් ඈතට දිව යන ඒ අසිරිමත් අතීතය ගැන කතා කරන්න කලින් කල්පයක් කියන්නෙ කොයිතරම් කාලයක් ද කියල අපි මොහොතක් කතා කරමු.

දවසක් මේ ප්‍රශ්නෙම භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් අහනවා අපේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන්. “ස්වාමීනී භාග්‍යවතුන් වහන්ස, කල්පයක් කියන්නේ කොයිතරම් දීර්ඝ කාලයක් ද කියලා වර්ෂ වලින් කියන්න පුළුවනි ද?”
එතකොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිතුරු දෙනවා “පිංවත් භික්ෂුව, කල්පයකට මෙතරම් වර්ෂ තියෙනවා, මෙතරම් වර්ෂ ලක්ෂයක් තියෙනවා, දස ලක්ෂයක් තියෙනවා, කෝටියක් තියෙනවා, කෝටි දස ලක්ෂයක් තියෙනවා කියල කල්පයක දීර්ඝ කම කියන්න බැහැ.” ……

තවත් විටෙක උන්වහන්සේ ලස්සන උපමාවකින් කල්පයක දීර්ඝ බව මේ විදියට පෙන්නලා දෙනවා….. ඔන්න යොදුනක් දිග, යොදුනක් පළල, යොදුනක් උස මහා පර්වතයක් තියෙනවා. යම් පුද්ගලයෙක් අවුරුදු 100කට වතාවක් බොහොම සිනිඳු සේද රෙදි කඩකින් මේ පර්වතය පිරිමදිනවා. මෙහෙම පිරිමදිත් දි කාලයක් යනකොට පිරිමැදීම නිසා අර පර්වතය ගෙවී නැතිවී යනවා. ඒත් කල්පය අවසන් වෙන්නෙ නැහැ…… කල්පය ගැන අදහසක් ගන්න ප්‍රමාණවත් නේද…..? ඉතින් මේ අපි කතා කරන අසිරිමත් බුදුවරුන්ගේ ඉතිහාසය එවැනි කල්ප 91ක් දක්වා ඈතට විහිදී යනවා මේ විදියට.

මෙතැනින් කල්ප අනූ එකකට එපිට මේ මිහිමත තිබුන මනුෂ්‍ය වාසයක්. එදා ජීවත් වුන මිනිස්සුන්ගේ ආයුෂ අවුරුදු 80000ක්. (දැන් කාලෙ 80 ඇදගන්නෙත් බොහොම අමාරුවෙන්නෙ) ඉතින් මේ කාලේදි මහා පුරුෂ ලක්ෂණ 32කින් හෙබි අසිරිමත් මනුෂ්‍ය රත්නයක් පහල වුනා දඹදිව බන්ධුමතී කියන නුවර බන්ධුමාන රජුට හා බන්ධුමතී දේවියට දාව ‘විපස්සී’ නමින්. පළොල් රුක් සෙවනකදි උතුම් චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කොට සම්බුදු බව පසක් කළ ඒ මහා උත්තමයන් වහන්සේට ‘ඛණ්ඩ’ හා ‘තිස්ස’ නමින් අග්‍රශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා දෙනමකුත්, ‘අශෝක’ නමින් අග්‍ර උපස්ථායක ස්වාමීන්වහන්සේ නමකුත් වැඩ හිටියා. උන් වහන්සේගේ ශාසනය තුළ අනන්ත අප්‍රමාණ ශ්‍රාවක පිරිසක් මේ සසර කතරින් එතෙර වුනා. කෙළවර උන්වහන්සේ ආයු සංස්කාර නිමවා උතුම් පිරිනිවනට වැඩියා. තුන් ලොව එකළු කල පහන්සිළ එලෙස නිවී ගිහින් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ඒ බුද්ධ ශාසනය මිහිමතින් අතුරුදන් වුනා. අවාසනාවන්ත කාලපරිච්ඡේදයක් උදා වුනා කල්ප 60ක බුදුවරු නැති…. චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය කතා නොකරන,මගඵල ලාභීන් නැති, බුද්ධ ශූන්‍ය වකවානුවක්….. කල්ප 60ක්ම.

අනතුරුව, ඒ කිව්වේ මෙතනින් කල්ප 31කට එපිට උදාවුනා තවත් වාසනාවන්ත යුගයක්. මිනිසාගේ පරම ආයුෂ අවුරුදු 70000ක් මේ වෙනකොට. තවත් අසිරිමත් මනුෂ්‍ය රත්නයක් ඒ දඹදිව් තලයේම ‘සිඛී’ නමින් අරුණවතී නුවර අරුණ රජතුමාට හා ප්‍රභාවතී බිසවට දාව මෙලොව උපත ලැබුවා. මාරසේනා පරදවා හෙළඹ රුක් සෙවනකදී උතුම් සම්බෝධිය සාක්ෂාත් කළ ඒ මුණීන්ද්‍රයන් වහන්සේටත් ‘අභිභූ’ හා ‘සම්භව’ නමින් අග්‍ර ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා දෙනමකුත්, ‘ඛේමංකර’ නම් වූ අග්‍ර උපස්ථායකයන් වහන්සේ නමකුත් වැඩ සිටියා. තුන් ලොවම අමා සිහිලෙන් නැහැවූ ඒ අමා ගඟුළ ආයු සංස්කාර නිමවූවා. කළක් ඇවෑමෙන් ඒ බුදු සසුනේ නෂ්ඨාවෂේශත් මේ මිහිමතින් අතුරුදන් වුනා ලොව දහම පසක් කරමින්.

කාලය ගත වුනා. මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අවුරුදු 60000 දක්වා අඩු වුනා. අපි තාම මේ කතා කරන්නෙ 31 වෙනි කල්පය ගැන. මේ 31 වෙනි කල්පයේ මිනිස්සු එතරම්ම අවාසනාවන්ත නැහැ. ඒ මොකද ‘වෙස්සභූ’ නමින් තවත් බුදු වරයකු පහළ වුනා ඒ කල්පය තුළදී ම දඹදිව් තළයේ. අනෝම නුවර තමා මේ අසිරිමත් උපත සිද්ධ වුනේ සුප්පතීත රජු හා යසවතී බිසවට දාව. ගුරු උපදේශ නොමැතිව උතුම් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය සාක්ෂාත් කොට සාල රුක් සෙවනකදී සම්බුද්ධත්වයට පත් ‘වෙස්සභූ’ බුදුරජාණන් වහන්සේටත් පෙර බුදුවරුන්ට පරිදිම ‘සෝන’ හා ‘උත්තර’ නමින් අග්‍රශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා දෙනමකුත්, ‘උපශාන්ත’ නමින් අග්‍ර උපස්ථායක හිමි නමකුත් වැඩ සිටියා. සකළ සත හට සුවය සලසා තුන්ලොවටම දම් සුවඳ පතුරා ඒ බුදු සසුනත් කෙළවර වුනා.

ඉන් පස්සේ ආයෙමත් මහා අවාසනාවන්ත යුගයක්. කල්ප 30ක්ම බුද්ධ ශූන්‍ය යි. පොඩි කාලයක් ද…… කල්පම 30ක්. ඉතින් ඒ කල්ප 30 ඇවෑමෙන් උදා වුනා අපි මේ පහල වෙලා ඉන්න මහා භද්‍ර කල්පය. පසුගිය කල්ප සියය පුරාවටම උදා වුන වාසනාවන්තම කල්පය. ඇයි එහෙම කියන්නේ කියල ඔයාලටම තේරේවි ඉතුරු ටිකත් කියවන කොට. ඉතින් කල්ප 30කට පස්සෙ උදාවුන මේ මහා භද්‍ර කල්පය ආරම්භයේදී මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අවුරුදු 40000ක්.

දඹදිව් තලයේම ඛේමවතී නුවර අග්ගිදත්ත බ්‍රාහ්මණ තුමාට දාව විශාඛා බ්‍රාහ්මණ තුමියගේ කුසින් මහා පින්වත් පුත් රුවණක් බිහිවුනා. මහරි රුක් සෙවනකදී සියළු කෙළෙසුන්ගෙන් මිදී අමා නිවන සාක්ෂාත් කළ ‘කකුසඳ’ නම් වූ ඒ නරෝත්තමයන් වහන්සේටත් ‘විදුර’ හා ‘සංජීව’ නමින් අග්‍රශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා දෙනමකුත්, ‘බුද්ධිජ’ නම් වූ අග්‍ර උපස්ථායක වනසේ නමකුත් වැඩ සිටියා. අඳුරෙහි ගිලී සිටි සත්වයාගේ ණැනස පෑදූ ඒ අමා ගඟුලත් වියැලී ගියා ආයු සංස්කාර නිමවමින්.

අපි මේ එන්නේ කල්ප 100කට ආසන්න අතීතයක ඉඳන්… මතකයි නෙ? එදා මිනිස්සුන්ගෙ ආයුෂ අවුරුදු 80000ක් තරම් කියල අපි කිව්වනෙ. ඉතින් මේ මහා භද්‍ර කල්පයේ ඒ කිව්වේ අපි මේ ජීවත් වෙන වාසනාවන්ත වූ යුගයේ දෙවන යුග පුරුෂයානන් වහන්සේගේත් බෝසත් උපතත් සිද්ධ වෙනවා ඒ දඹදිව් තළයේම සෝභවතී නුවර යඤ්ඤදත්ත බ්‍රාහ්මණ තුමාටත්, උත්තරා බ්‍රාහ්මණ තුමියටත් මව්පිය පදවි පිරිනමමින්. හැබැයි මේ කාලෙ වෙනකොට මිනිස් ආයුෂ අවුරුදු 30000 දක්වාම අඩු වෙලා. ‘කෝණාගමන’ නමින් දිඹුල් රුක් සෙවනකදී මාර පරාජය කොට උතුම් සම්බුද්ධත්වයට පත් ඒ මහා මුණීන්ද්‍රයන් වහන්සේ හටත් ‘භීය්‍යෝස’ හා ‘උත්තර’ නමින් අග්‍ර ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා දෙනමකුත්, ‘සොත්ථිජ’ නමින් අග්‍ර උපස්ථායක ස්වාමීන් වහන්සේ නමකුත් එදා වැඩ හිටියා. තුන්ලොවට අමා පැන් බෙදා දුන් ඒ බුදු සසුනත් ලෝ දහම සාක්ෂාත් කරමින් කාලයේ වැලි යට සඟව ගියා.

ඒ වාසනාවන්ත කල්පයේ මේ මිහිමත තවත් සොඳුරු අභිමානවත් යුගයක් උදා වුනා මිනිස් ආයුෂ අවුරුදු 20000 දි. දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණ වලින් හෙබි ඒ මහා පුරුෂරත්නය දඹදිව කිකී නුවර බ්‍රහ්මදත්ත බ්‍රාහ්මණ තුමාටත්, ධනවතී භ්‍රාහ්මණතුමියටත් දාව ලොව පහල වී නුග රුක් සෙවනකදී සේනා සහිත මරු පරදවා ‘කාෂ්‍යප’ නමින් තුන්ලොව එක්සේසත් කොට ඒ මහා ධර්මරාජ්‍යය යළි බිහිකළා. ඒ ධර්මරාජ්‍යයේ සේනාධිපතිවරුන්, ඒ කියන්නෙ අග්‍රශ්‍රාවකයන් වුනේ ‘තිස්ස’ හා ‘භාරද්වාජ’ කියල උතුම් මහරහත් දෙනමක්. උපස්ථාන කලේ ‘සර්වමිත්‍ර’ නම් ස්වාමීන්වහන්සේ නමක්. ඇවිලගත් සිත් සතන් නිවාලමින් අමා දම් වැසි ඇද හැලුනා. සසරට වන් අසරණ සත්වයා සදා සැනසිල්ල ලැබුවා. කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ඒ බුදු සසුනත් අතීතය තුළ ගිලී වැලලී ගියා කලින් වතාවල පරිද්දෙන්ම….

මිනිස්සුන්ගේ ආයුෂ වේගයෙන් අඩුවෙන්න වුනා. ආයු කාලය අවුරුදු 20000 ඉඳල 120 දක්වාම අඩු වුනා. නමුත් මතකද අපි කිව්වා මේ භද්‍ර කල්පයේ මිනිස්සු වාසනාවන්තයො කියල. ඉතින් ඒ වාසනාව මල් ඵල ගන්වමින්, පිනක මහිම මොනවාට කියපාමින් දඹදිව කපිලවස්තු නුවර සුදොවුන් රජුටත් මහාමායා දේවියටත් දාව පින්වත් පුත් රුවනක් මෙලොව එළිය දුටුවා සිද්ධාර්ථ නමින් මීට අවුරුදු 2632කට කලින්. ඇසතු රුක් මුලදී මාර පරාජය කොට උතුම් සම්බුද්ධත්වය සාක්ෂාත් කළ ඒ මහා නරෝත්තමයන් වහන්සේ තමයි අප මුළු හදින් සරණ ගිය ඒ භාග්‍යවත් අරහත් ‘ගෞතම’ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ. අපටත් පිනක් තිබුනා බුද්ධ ශාසනයක් ලොව පවතින කාලයක මිනිස් උපතක් ලබන්න. අංගවිකල, මන්දබුද්ධික නොවී යහපත් සිතීමේ ශක්තියක් ඇතුව….. කළණ මිතුරන් ඇසුරේ….. අපටත් පින තිබුනා ඒ අමා වැස්සේ තෙමී නැහැවෙන්නට…. ඒ බුදු සුවඳ විඳගන්නට….. දුර්ලභව ලැබුනු මේ උතුම් අවස්ථාවේ අපි එතනින් නැවතුනොත් මේ වාසනාවන්ත යුගයේ පහල වුන අවාසනාවන්තම මිනිසුන්ගේ ගොඩට අපිත් වැටෙනවා. අපි මුලින් කතා කලානෙ පෙර කළ උන්නු බුදු වරු ගැන. ඉතින් අපි දැක්කනෙ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පස්සේ කල්ප 60ක්ම බුද්ධ ශූන්‍යයි. ඊට පස්සේ ආයෙත් කල්ප 30ක් බුද්ධ ශූන්‍යයි. ඉතින් අපිට අප ලද මේ වාසනාව වටහා නොගත්තොතින් ආයෙත් කවදානම් අවස්ථාවක් ලැබේවිද මේ ඉපදෙන ලෙඩවෙන මැරෙණ දුක්ඛිත සසර ගමනේ අවසානයක් දකින්නට……

මේ සසරේ බියකරු, අනියත, අනාත්ම ස්වභාවය තේරුම් ගන්න බැරිවුන ඇතැම් මෛත්‍රී බුදු සසුන පතාගෙන යනවා. මේ කල්පයේ ඈතක, දුරක, කෙළවරක සැඟවුන කොනක, නොදන්නා ඉසව්වක තියෙන….. ඇයි අපි මේ තවමත් මුලා වෙලා…….?

ගෞතම බුදු සසුනේ පහස ලද පින්වත් මිතුරනේ….. ගිලිහෙන්න දෙන්න එපා මේ අති දුර්ලභව ලද ක්ෂණය…….. අමතක කරන්න එපා අපි මේ ඉන්නේ පිරිසිදු බුදු සසුනක් ලොව පවතින සමයක කියලා. දැනවත් හිතන්න මොහොතක්…. ප්‍රමාද නොවී.

ලද උතුම් දුලභ ක්ෂණය හතුරකුගෙන්වත් ගිලිහී නොයේවා……. ඒ අනන්ත සම්මා සම්බුදු ගුණ බලයෙන්…..!!!

සදහම් ඇස් ඇති – සොඳුරු සිරිය ඇති
විපස්සී බුදුරජාණන් හට – නමස්කාර වේවා

සියළු සතුන් හට – අනුකම්පා ඇති
සිඛී බුදුරජාණන් හට – නමස්කාර වේවා

සියළු කෙළෙස් නැති – වෙර වීරිය ඇති
වෙස්සභූ බුදුරජාණන් හට – නමස්කාර වේවා

දසමර සේනා – ඔද තෙද බිඳ හළ
කකුසඳ බුදුරජාණන් හට – නමස්කාර වේවා

කෙළෙස් බැහැර කල – බඹසර නිම කළ
කෝණාගමණ බුදුරජාණන් හට – නමස්කාර වේවා

හැම කෙලෙසුන්ගෙන් – හොඳි මිදී ගිය
කස්සප බුදුරජාණන් හට – නමස්කාර වේවා

ලොවේ සියළු දුක් – මැනවින් දුරු වන
මේ සිරි සදහම් පවසා වදහළ – යම් කෙනෙකුන් වෙද
සොඳුරු සිරිය ඇති – ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ
අංගීරස වූ අපගේ ගෞතම බුදු සමිඳුන් හට – නමස්කාර වේවා

ඒ බුදුවරු ලොව – නිවනට වැඩිසේක් ම ය
හැම දේ ගැන සැබෑ තත්ත්වය – විදසුන් කළ සේක් ම ය
ඒ නරෝත්තමයන් වහන්සේලා – පිසුණු බස් නොපවසත් ම ය
මහානුභාව සම්පන්න ම ය – සසර බිය නැති සේක් ම ය

දෙව් මිනිසුන් හට – හිතසුව සලසන
ගෞතම නම් වූ – විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ
මහානුභාව සම්පන්න වූ – හැම බියෙන් නිදහස් වූ
බුදුරජාණන් වහන්සේට – දෙව් මිනිසුන් නමස්කාර කරන්නා හු ය
ගෞතම නම් වූ – විජ්ජාචරණ සම්පන්න වූ
ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේට – අපගේ නමස්කාරය වේවා…!!!

Tuesday, May 10, 2011

..තමා නොදැවෙනු පිණිස..!

..තමා නොදැවෙනු පිණිස..!

නමෝ බුද්ධාය..!!! දයාබර යාලුවනේ.., මේ කාරණා ටික බොහෝ දෙනෙකුට ප්‍රයෝජනවත් වෙයි කියල හිතුන නිස යි ලියන්න කල්පනා කළේ. මේ ලිපිය දීර්ඝ වෙන්නට ඉඩ තිබෙනවා.. නමුත් සම්පූර්ණයෙන් කියවීම ඔබට යහපත පිණිස පවතීවි.. අපේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සම්බුද්ධ සාසනය කියල කියන්නේ ......

Sunday, May 8, 2011

ධම්ම පදය පර්යේෂණාත්මක තොරතුරු

ධම්ම පදය පර්යේෂණාත්මක තොරතුරු

ක්‍රි.පූ. 6 වන ශතවර්ෂයේ දී භාරත දේශයේ පහළ වූ අග්‍රගණ්‍ය, අසමාන ශාස්තෘවරයකු වූ බුදුන් වහන්සේ පන්සාළිස් වසක් මුළුල්ලෙහි දෙව් මිනිසුන්ගේ හිතසුව පිණිස දේශනා කළ ධර්මය විවිධ තැන්වල, විවිධ පුද්ගලයන් අතරත විසිරී පැවතිණ. මෙලෙස විසිරී පැවැති ධර්ම, විනය දෙක එක්තැන් කොට චිරස්ථායී වනු පිණිස ආරක්‍ෂා කරගෙන යෑමට ආර්ය මහා සංඝරත්නය දිවි හිමියෙන් ඇප කැප වූ බව නොරහසකි.

එහිදී තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද සූත්‍ර කොටස් හා විනය කොටස් එක්තැන් කොට ග්‍රන්ථ වශයෙන් පවත්වාගෙන යෑමෙහිලා සංගීති කාරක භික්‍ෂූන් වහන්සේ උත්සාහි වූ බව ද අපි දනිමු. ඒ අනුව තෘතීය ධර්ම සංගීතියෙන් පසුව අපට ථෙරවාදී සූත්‍ර පිටකයෙහි ඛුද්දක නිකායට අයත් ග්‍රන්ථයක් ලෙසින් ධම්මපදය හඳුනාගත හැකි වෙයි.

තථාගතයන් වහන්සේ විසින් විවිධ පුද්ගලයන් අරඹයා දේශනා කරන ලද, සෙසු සූත්‍ර පිටක ග්‍රන්ථවල ඇති ගාථා ධර්මයන් ද මෙම ධම්මපදය තුළ අන්තර්ගත වී තිබෙනු හඳුනාගත හැකි ය.

තවද මෙම ග්‍රන්ථය ලොව බොහෝ විද්වතුන්ගේ හස්තසාර ග්‍රන්ථයක් වී තිබෙනු පැහැදිලි ය. ඒ අනුව මෙම ධම්මපදය ථෙරවාද, මහායාන සම්ප්‍රදායයන් දෙකෙහිම හා ඒ ඒ නිකායයන්හිද විවිධ භාෂාවලින් රචනා වී තිබේ.

ධම්මපද නැතහොත් ධර්ම පද යන වදන ත්‍රිපිටකයෙහි දී විවිධ වූ අරුත් දැනවීම සඳහා යෙදී ඇති බව පෙනේ. ඒ පහත පරිදි ය.

1. ධර්මයට අදාළ කියමනක් හෝ කියමන්
2. ධර්මයේ පදයක් වූ ගාථාව
3. නිර්වාණයට මඟ පෙන්වන අධ්‍යාත්මික මාර්ගය වශයෙනි.

කෙසේ වතු දු බෞද්ධයාගේ අත්පොත වශයෙන් පවා ධම්මපද ග්‍රන්ථය සම්භාවනාවට පාත්‍ර වී ඇති බව බෞද්ධ සාහිත්‍යය පිළිබඳ විමසීමෙන් අපට පැහැදිලි වෙයි. සමස්ත බුදු දහමෙහි සාරාංශයක් වන් ධම්මපද ග්‍රන්ථය බෞද්ධ භික්‍ෂූන් වහන්සේ විසින් සතතයෙන් පරිශීලනය කරනු ලබන ග්‍රන්ථයක් වෙයි. එමෙන්ම ජීවිතයට මහෝපකාරී වන්නා වූ සදුපදේශ සමුදායක් ධම්මපදය තුළින් ලබාදෙන බැව් එම ග්‍රන්ථය පරිශීලනයෙන් දත හැකි ය. මෙකියනු ලබන ‘ධම්ම පදය’ බුද්ධභාෂිතයක් වන බව මිලින්ද පඤ්හයේ සඳහන් වෙයි.

එසේ වූවද මෙහි ශ්‍රාවක භාෂිතයන් ද ඇතුළත් වන බව දැනගෙන තිබීම අතිශයින් වටනේ ය.

එමෙන්ම ‘නිද්දේස’ නම් වූ ඛුද්දක නිකායට අයත් ග්‍රන්ථයෙහිද, අභිධර්ම පිටකයට අයත් කථාවත්ථුප්ප කරණයෙහිද ධම්මපදයෙහි එන ඇතැම් ගාථාවන් දක්නා ලැබෙයි. එපමණක්ද නොව මේ පිළිබඳ භාණක මතයන්ද සලකා බැලීම අපට වැදගත් වනුයේ ඒ පිළිබඳ වූ යම් යම් දුරවබෝධයන් පවතින හෙයිනි. මජ්ඣිම භාණකයන් ධම්මපදය ඛුද්දක නිකායට අයත් කොට සලකනු පෙනෙයි. ඛුද්දක නිකාය යනු කුඩා ග්‍රන්ථවල සංග්‍රහයකි.

සුමංගල විලාසිනී නම් වූ දීඝනිකායට්ඨ කථාවට අනුව ඛුද්දක නිකායෙහි ග්‍රන්ථ 45 ක් වන අතර එහි දෙවැනි ග්‍රන්ථය වනුයේ ධම්මපදයයි. දීඝ භාණකයන් ග්‍රන්ථ 11 ක් පමණක් ඛුද්දක ග්‍රන්ථ ලෙසින් පිළිගන්නා අතර, එහි පස්වැනි ග්‍රන්ථය වශයෙන් ධම්මපදය ඉදිරිපත් වී ඇත. එමෙන්ම ඛුද්දක නිකායේ ග්‍රන්ථවල කාලක්‍රමය විමසන විචාරකයෝ ධම්මපදය ඇතුළු තවත් ග්‍රන්ථ සතරක (ඛුද්දක පාඨ, සුත්ත නිපාත, උදාන, ඉතිවුත්තක) අධික ප්‍රාමාණික බුද්ධවචන ඇත්තේ යැයි පිළි ගනිති.

ධම්මපදයෙහි චීන අනුවාදද පවතින බැව් ක්‍රි.ව. 1951 දී භාරතසිංහ උපාධ්‍යාය විසින් හින්දි භාෂාවෙන් රචිත “පාලිසාහිත්‍ය කා ඉතිහාස” නම් ග්‍රන්ථයෙහි පැහැදිලිවම සඳහන් කොට තිබේ.

විචාරකයන්ගේ මතවාදයන්ට අනුව ධම්මපදය ප්‍රාචීනතම යුගයට අයත්වෙයි. මෙය බෞද්ධයන්ගේ හස්තසාර ග්‍රන්ථයක් වන බව අමුතුවෙන් සඳහන් කළ යුතු නොවන අතර, ලක්දිව උපසම්පදා විනය කර්ම සඳහා ධම්මපදයේ වග්ග 10 ක් අවම වශයෙන් කටපාඩම් තිබීමද අනිවාර්ය අංගයකි.

වරක් අනුරුද්ධ හිමියන් සැවතෙහි දෙව්රම් වෙහෙරෙහිදී උදෑසන “ධම්මපද” කටපාඩම් කරමින් සිටි බව දේශනාපාලියෙහි සඳහන් වී තිබේ. එය ශ්‍රවණය කිරීමට පැමිණි ස්ත්‍රියක විසින් සිය පුතුගේ ශබ්දය නතර කරවාගෙන ධම්මපදය ඉගෙනීමේ වටිනාකම සිය පුතුට පවසනු ලබයි. තවද බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සප්පිතිකා ගංතෙර පිහිටි පරිබ්‍රාජිකාරාමයේ දී සිව්වැදෑරුම් වූ ධර්ම පද දේශනා කරන ලද බැව් පෙළෙහි සඳහන් වී තිබේ.

මේ කරුණු අනුව පෙනීයන්නේ ධම්මපදය බුදුරදුන් ජීවමාන කාලයේ දී ම පාඩම් කරමින් පැවති බවයි.තවද ධම්පදයේ ගාථා කිහිපයක්ම නිද්දේසයෙහි හා කථාවත්ථුවෙහි ද දක්නා ලැබෙයි. ක්‍රි.ව. පළමුවැනි ශතවර්ෂයට සාමීපික වූ පශ්චාත්පේටක ප්‍රාග් අට්ඨකතා යුගයට අයත් වූ මිලින්ද පඤ්හයේ දී ස්ථාන දෙකක දී ධම්මපදයේ ගාථා උපුටා දක්වා තිබෙනු හඳුනාගත හැකි ය.

ලක්දිව භාවිත වන ධම්මපදයේ වග්ග 26 ක් සහ ගාථා 423 කි. එම වග්ග පහත පරිදි දැක්විය හැකි ය.

1. යමක වග්ග
2. අප්පමාද වග්ග
3. චිත්ත වග්ග
4. පුප්ඵ වග්ග
5. බාල වග්ග
6. පණ්ඩිත වග්ග
7. අරහන්ත වග්ග
8. සහස්ස වග්ග
9. පාප වග්ග
10. දණ්ඩ වග්ග
11. ජරා වග්ග
12. අත්ත වග්ග
13. ලෝක වග්ග
14. බුද්ධ වග්ග
15. සුඛ වග්ග
16. පිය වග්ග
17. කෝධ වග්ග
18. මල වග්ග
19. ධම්මට්ඨ වග්ග
20. මග්ග වග්ග
21. පකිණ්නක වග්ග
22. නිරය වග්ග
23. නාග වග්ග
24. තණ්හා වග්ග
25. භික්‍ඛු වග්ග
26. බ්‍රාහ්මණ වග්ග

බෝතානයේ ඛංඩිත ඛරෝෂ්ටි ලිපිවලින් ලැබී ඇති ප්‍රාකෘත ධම්මපදය, මහාවස්තුවෙන් තතු ලැබෙන ගාථා, සංස්කෘත නොහොත් මිශ්‍ර සංස්කෘතයෙන් රචිත පරිවර්තනය, චුහ ඛි – උ – ථිච් නම් වූ චීන අනුවාදය (අප්‍රකට), තුර්ෆාන්වලින් ලැබුණ පරිවර්තනය, ටිබැට් අනුවාදය, ෆ – ඛ්‍යු - කිඩ් නම් වූ චීන අනුවාදය (ක්‍රි.ව. 223) දැකිය හැකි ය. චීන අනුවාදවල ගාථා සංඛ්‍යා පාලි ධම්මපදයට වඩා වැඩි බව පෙනෙයි.

දැනට ලැබී ඇති ප්‍රාකෘත ධම්මපදයේ වග්ග 12 ක් පෙනෙයි. එහි වග්ග පාලි ධම්මපදයේ වග්ගවලට සමාන වන්නේ වූවද ගාථා වශයෙන් ඒවාහි සමානකමක් නොපෙනෙයි.

තවද පාලි ධම්මපදයේ සමාන වග්ගවල ගාථා සංඛ්‍යාවට වඩා වැඩි ගාථා සංඛ්‍යාවක් ප්‍රාකෘත ධම්පදයේ දී අපට හමුවෙයි. “ෆ - ඛ්‍යු - කිඩ්” නම් වූ චීන ධම්මපදය ප්‍රාකෘත ධම්පදයේම පරිවර්තනයකි. එමෙන්ම එය බොහෝ දුරට සමාන වනුයේ පාලි ධම්මපදයටය.

සකු ධම්ම පදයක ශේෂ වූ කොටස් තුර්ෆාන් වලින් ලැබී ඇති අතර ඉහත දී මිශ්‍ර සංස්කෘතයෙන් රචිත පරිවර්තනය ලෙසින් සඳහන් කළේ එයයි. එහි වර්ග 33 ක් පවතී. ටිබැට් අනුවාදය ලෙසින් සඳහන් කළ තිබ්බතීය පරිවර්තනය ක්‍රි.ව. 817 – 842 අතර කාලය තුළ දී කරන්නට ඇතැයි විචාරකයන් පිළිගන්නා අතර රොක්හිල් විසින් එය “උදාන වර්ග“ ලෙසින් නම් කරනු ලැබ තිබේ.

ඛුද්දක නිකාය පිළිබඳ සාරවත් පර්යේෂණයක නියැළුණු ආචාර්ය ඔලිවර් අබේනායක සිය ග්‍රන්ථයෙහිදී ඉදිරිපත් කර ඇති ඛුද්දක ග්‍රන්ථ නාමාවලි රැසක ද ධම්මපදය සඳහන් වී තිබෙනු පෙනේ. ඒ අනුව,

1. පාලි ග්‍රන්ථ සමාගමේ (PTS) සුමංගල විලාසිනී සංස්කරණයෙහිදී දීඝ භාණක මතයෙහි හා

2. සුමංගලවිලාසිනී සිංහල සංස්කරණයේ දීඝ භාණක මතයෙහි පස් වෙනුවද,

3. ‘සාරත්ථදීපනී’ අට්ඨකතාවෙහි සඳහන් දීඝභාණක මතය තුළදී සත් වෙනුවද,

4. පාලි ග්‍රන්ථ සමාගමේ සුමංගල විලාසිනී සංස්කරණයෙහිදී මජ්ඣිමභාණක මතයෙහි සය වෙනුවද,

5. සුමංගල විලාසිනී සිංහල සංස්කරණයෙහිදී මජ්ඣිම භාණක මතයෙහි පස් වෙනුවද,

6. සාරත්ථදීපනී මජ්ඣිම භාණක මතයෙහි සත් වෙනුවද,

7. අංගුත්තර භාණක මතයෙහි පස් වෙනුවද,

8. සුමංගල විලාසිනී බුද්ධ ඝෝෂ මතයෙහි දෙවනුවද,

9. සමන්තපාසාදිකා චීන පරිවර්තනයේ දී පළ වෙනුවද, (ධම්මපද අපදාන නමින්)

10. ධර්ම ගුප්ත විනයෙහි – ධර්මපද නමින් අට වෙනුවද,

11. මහා බෝධි වංශයෙහි – ධම්මපද නමින් දෙවනුවද,

12. සද්ධර්මරත්නාකරයෙහි – ධර්මපද නමින් දෙවෙනුවද

13. සිංහල මිලින්ද පඤ්හයෙහිදී – ධම්පියා නමින් අට වෙනුවද,

14. බුරුම සම්ප්‍රදායෙහි ද

15. ශ්‍යාම සම්ප්‍රදායෙහි ද මෙම ග්‍රන්ථය පිළිබඳ සඳහන් වී තිබීමෙන් ධම්මපදය පිළිබඳ පැවතියා වූ ප්‍රකටභාව හඳුනාගත හැකි ය.

තවද ධම්ම පදය පිළිබඳ මුල් පිටපත් 8 ක් වර්තමානය වන විට දක්නට හැකි ය. එනම්, පාලි ධම්මපදය, ප්‍රාකෘත ධම්මපදය, බෞද්ධ සංස්කෘත ධම්මපදය, චීන පිටපත් සතර හා ටිබෙට් ධම්මපදය වශයෙනි.

එපමණකුදු නොව මෙහි එන ඇතැම් ගාථා මෛත්‍රිය, බෘහදාරණ්‍යයක වැනි උපනිෂද් ග්‍රන්ථයන්හිද, දිව්‍යාවදාන, උත්තරදායන, මහාභාරත, මනුස්මෘති සහ ජාතකමාලා යන ග්‍රන්ථයන්හිද හමුවෙයි.

මේ අනුව අපට කිව හැක්කේ ධම්මපදය නම් වූ හස්තසාර ග්‍රන්ථය විවිධ භාෂාවන්ට පරිවර්තනය වෙමින් හා පරිමාණය ද අඩු වැඩි වෙමින් විකාශයට පත් වූ බවකි.

“සබ්බේ සත්ථා භවන්තු සුඛිතත්තා”

“සබ්බේ සත්ථා භවන්තු සුඛිතත්තා”

බුදුරදුන්ගේ අවිහිංසක ගුණය බුද්ධ චරිතයේ පමණක් නොව බෝධිසත්ව අවධියේ පටන් පැවති ගුණයක් බව දාන පාරමිතාවන් තුළින් පවා පැහැදිලි ය.

සුවාසු දහසක් ධර්මස්කන්ධයෙහි බුදුරදුන් විසින් ප්‍රතික්‍ෂේපිත සංකල්පයකි හිංසනය. මිනිසුන් උදෙසා පමණක් නොව අජීවී වස්තු විෂයෙහි සිදු කරන හිංසනය පවා විනය පිටකයෙහි තහනම් කර ඇත. බුදු දහමෙහි මූලික වශයෙන් ම ශාරීරිකව සිදු කරන හිංසනය තහනම් කර ඇති අතර හිංසනය සිදු කිරීම හෝ ඊට අනුබල දීම ද එක හා සමාන අකුසල ගෙනෙන වරදකි.

බුද්ධ දේශනාව වූයේ කිසිවකු කිසිවකුට හිංසා නොකළ යුතු බවත් සියල්ලෝ ම හිංසනය හමුවේ සැලෙන බවත් ය. ධම්මපදයෙහි සඳහන් වන්නේ කෙනකු තමාගේ සැප විහරණය සඳහා අන්‍ය සත්වයන් දණ්ඩනයෙන් හිංසාවට පත් කරයි ද හෙතෙම පරලොව සැප නොලබන බවයි.

බුදුදහමෙහි මිනිසා හිංසනයෙන් වැළකිය යුතුය යන්න දේශනා කර ඇත්තේ හිංසනයට ලක්වන්නන් මෙලොවදී අපහසුතාවයට පත්වන අතර එසේම හිංසනය සිදු කරන්නන් සාංසාරික අපහසුතාවයට පත්වන බැවිනි. හිංසනයෙන් තොර වූවෝ පරම නිෂ්ඨාව වූ නිවන සාක්‍ෂාත් කර ගනිති. කෙතරම් පින්කම් සිදුකළත් එම පින්කම් සිදුකිරීමේ දී තවත් පිරිසක් පීඩාවට පත් වන්නේ නම් පරලොව සුගතිය අත්නොවේ. අහිංසක සූත්‍රයෙහි දැක්වෙන්නේ කෙනෙකු තම නාමයට ගැළපෙන ලෙස තම ඇවතුම් පැවතුම් සකස් කර ගත යුතු බවයි. නමින් අහිංසක වුවද ක්‍රියාවෙන් ඒ බව නොපෙනෙන්නේ නම් එය අර්ථ විරහිත ස්වභාවයකි.

බුදුදහම යනු ලෝකයෙහි ස්වභාවය පැහැදිලි කරනු ලබන දර්ශනයකි. සෑම සමාජ අකටයුත්තකදී මෙන්ම හිංසනය සම්බන්ධයෙන් ද බලපානු ලබන්නේ තෘෂ්ණාවයි. ඒ බව කොතෙකුත් දේශනාවලින් උන්වහන්සේ පැහැදිලි කර ඇත. සමාජයෙහි හිංසනය පවතින්නේ මිනිසුන් තුළ ඇති ආශාව, තෘෂ්ණාව, කාම වස්තුන් පිළිබඳ ඇති බැඳීම හේතුවෙනි. කෙනකු තවත් කෙනකුට හිංසා සිදුකරන්නේ තමන්ට ළඟාකර ගත යුතු එහෙත් ළඟාකර ගැනීමට අපහසු දේ ළඟාකර ගැනීමට ය. තණ්හාමූලික සූත්‍රයෙහි දැක්වෙන්නේ කෙනකු තවත් කෙනකුට හිංසා සිදු කරන්නේ නව තෘෂ්ණාමූල නිසා බවයි. එනම් වස්තු සෙවීමේ තෘෂ්ණාව නිසා විනිශ්චය, විනිශ්චය නිසා ඡන්දරාගය, ඡන්දරාගය නිසා බලවත් සනිටුහනය, බලවත් සනිටුහනය නිසා පරිග්‍රහණය, පරිග්‍රහණය නිසා මාත්සර්ය (ඊර්ෂ්‍යාව), මාත්සර්ය නිසා ආරක්‍ෂාය, ආරක්‍ෂාය හේතුවෙන් දණ්ඩාදානය, ශාස්ත්‍රදානය, කලහ, විග්‍රහ, විවාදය, තෝ තෝයි බිණුම, මුසාවාදය ආදී ළාමක අකුසල ධර්මයන් උපදනා බවත් ය. හිංසන ක්‍රියාවලට මිනිසා පෙළඹෙන්නේ දැඩි කාමය හේතුවෙනි. රටක් සමාජයක් ලෙස හිංසාකාරී බව ඉහවහා යාම නිසා ඇතිවන අනිටු ඵලවිපාක රාශියකි. හිංසාකාරී බව නිසා මනුෂ්‍යයන්ගේ පරමායුෂ කෙටි වේ. මිනිසා විසින් ගැහැණුන් මව ය, මවගේ සොහොයුරිය ආදී වශයෙන් හඳුනාගැනීමක් සිදු නොවනු ඇත. එවිට ලෝකය අතිශයින් සංකීර්ණ කාමුක හැසිරීම්වලට ගොදුරු වේ.

බමුණු සමාජයෙහි පැවති යාග සංකල්පය බුදුරදුන්ගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක්වූයේ ද ඒ තුළින් තවත් කොටසක් හිංසනයට ලක්වන බැවිනි. බුදුදහමෙහි පරමාර්ථය වූයේ,

“සබ්බේ සත්ථා භවන්තු සුඛිතත්තා”

එනම් සියලු සත්ත්වයන් සුවපත් කිරීමයි. පිරිසක් හිංසනයට පත්කර තවකෙනකුට ආශිර්වාද කළ නොහැකි ය. මහා විජිත රජුගේ අවිහිංසාව මුල්කරගත් යාගය බුදුරදුන් අගය කළේ ය.

සමාජය තුළ හිංසනය ඇතිවීම විෂයෙහි බලපානු ලබන්නේ මිනිසුන්ගේ තිදොර සංවර නොවීම හා මිනිසුන් තුළ පවතින අඥාන බව යි. බුද්ධියේ ඇති හීනභාවය මේ සඳහා ඉවහල් වී ඇත. සෝණදන්ඩ සූත්‍රයෙහි දැක්වෙන ප්‍රඥාව ශීලයෙන් පිරිසුදු වේ. ශීලය ප්‍රඥාවෙන් පිරිසුදු වේ. සිල් ඇති තැන ප්‍රඥාව වේ. ප්‍රඥාව ඇත්තාට සිල් ඇත. එමඟින් පැහැදිලි වන්නේ හිංසනය සඳහා බොහෝ විට බලපානු ලබන්නේ මිනිසුන්ගේ නොහික්මුණු බව හා සංයමයෙන් තොර වූ බවයි.

බුදුරදුන්ගේ අවිහිංසක ගුණය බුද්ධ චරිතයේ පමණක් නොව බෝධිසත්ව අවධියේ පටන් පැවති ගුණයක් බව දාන පාරමිතාවන් තුළින් පවා පැහැදිලි ය. ආටානාටිය සූත්‍රයෙහි දැක්වෙන පරිදි යකුන් බොහෝවිට බුදුරදුන් කෙරෙහි නොපැහැදෙනුයේ බුදුරදුන් හිංසන ක්‍රියාවලින් වැළකීම පිණිස දහම් දෙසන නිසාවෙනි.

බුද්ධ දේශනාව මිනිසුන්ට හිංසාවෙන් වැළකෙන ලෙස දේශනා කරන අතර හිංසාව තුළ සසර අත්විය හැකි අනිටු විපාක ද දක්වයි. දුක්ඛුද්‍රය සූත්‍රය පැහැදිලි කරන්නේ හිංසාවේ අනුරූප විපාක වන්නේ සසර ජීවිතය දුක්ඛදායක තත්ත්වයකට ඇද වැටීමයි. කෙනකු තව කෙනකු පෙලන්නේ මිනිසුන් තුළ ඇති වැරදි දැකීම හේතුවෙනි. තපනීය සූත්‍රය මේ බව පැහැදිලි කර ඇත. නොදැකිය යුත්ත දැකීම දැකිය යුතු දේ නොදැකීම මිනිසා හිංසනාත්මක ක්‍රියා සඳහා යොමුවීමට හේතුවෙයි. බුද්ධ දේශනාව වන්නේ සියලුම සත්වයන් දඬුවමට, හිංසාවට බිය බවත් තමා උපමා කරගනිමින් අන්‍යයන්ට හිංසා පීඩා නොකරන ලෙසත් ය.

සබ්බේ තසන්ති දණ්ඩස්ස
සබ්බේ භායන්ති මච්චුනො
අත්ථානං උපමං කත්වා
නහනෙය්‍ය නඝාතයේ

තමන්ට කෙනකු හිංසා පීඩා කරනවාට අකමැති සේම සමාජයෙහි අනෙක් පිරිස ද එසේම ය. එම තත්ත්වය හැමදෙනාම වටහාගත යුතු ය. බෞද්ධ දර්ශනයේ ඉගැන්වීම වන්නේ මිනිසුන් හිංසාවට ලක්වීමට හා කිරීමට බොහෝ හේතු ඇති බවත් එය නුවණින් අවබෝධ කරගෙන වැළකිය යුතු බවත් ය. එමඟින් දෙලොව අපහසුතාවයට කිසිදු පාර්ශ්වයක් පත් නොවේ. එවිට දෙලොව සතුටුවිය හැකි අතර පරම නිෂ්ඨාවට ළඟාවීමට ද පහසු වේ. බෞද්ධයාගේ සැබෑ වුවමනාව සසර කෙටි කර ගැනීම නම් ඇති කරගත යුතු උත්කෘෂ්ට තත්ත්වයක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ අවිහිංසක ගුණය යි.